Dakloze vluchtelingen, zelfs met wettige verblijfspapieren, blijven tweederangsburgers voor de regering-De Wever.
Dakloosheid is de meest extreme vorm van armoede en sociale uitsluiting. België heeft zich in de verklaring van Lissabon in 2021 samen met de andere Europese landen geëngageerd om dak- en thuisloosheid uit te roeien tegen 2030. Een ambitieuze doelstelling, want de laatste tellingen geven aan dat er in België ongeveer 48.500 dak- en thuislozen zijn. Hun aantal is de laatste jaren nog toegenomen. In Vlaanderen zijn het er bijna 19.500, waaronder zo’n 6.000 kinderen. Ongeveer de helft verblijft in de centrumsteden.
Je zou verwachten dat het voor alle betrokken overheden alle hens aan dek is om dak- en thuisloosheid uit de wereld te helpen, of althans de meest mensonwaardige situatie waarbij mensen tot de straat verdoemd zijn, zeker als het winter wordt. Maar ondanks alle armoedeplannen is dat niet zo. Sommige beleidsmakers maken wel degelijk een onderscheid tussen wie hulp verdient en wie niet. De federale overheid laat zonder scrupules daklozen in de kou staan. Meer zelfs, ze creëert zelf nog een extra groep daklozen.
De regering-De Wever creëert zelf nog een extra groep daklozen
De regering-De Croo besliste al dat alleenstaande mannen die asiel aanvragen geen opvang meer krijgen. Ze is daarvoor door Belgische en Europese rechtbanken al meer dan 15.000 keer veroordeeld. Ook de regering-De Wever blijft in gebreke en weigert de boetes te betalen. Duizenden asielzoekers aan wie opvang geweigerd wordt, belanden op straat. In Brussel maar ook in andere grote steden. Het argument is dat men voorrang wil geven aan gezinnen en kinderen. Maar dat is niet langer waar. Sinds augustus 2025 wordt onder impuls van minister van Asiel en Migratie, Anneleen Van Bossuyt (N-VA), ook aan hen opvang geweigerd als ze erkend zijn als vluchteling in een ander Europees land. In Griekenland bijvoorbeeld, waar vluchtelingen wel papieren kunnen bemachtigen, maar verder geen toegang krijgen tot opvang, huisvesting, werk, opleiding, enzovoort. Sindsdien belandden er al honderden gezinnen op straat, zonder hulp of opvang van de overheid. Ze hebben daarop nochtans recht op basis van Belgische en internationale wetten. Het lijkt er sterk op dat voor de federale regering in haar beleid tegen dak- en thuisloosheid, mensen met een andere herkomst, maar die wel wettig verblijf hebben in België, niet meetellen. Die moeten hun dak maar in een ander land gaan zoeken.
Gelukkig zijn er de lokale besturen. Daar zijn er nogal wat die alles uit de kast halen om de schande van dakloosheid weg te werken. Laat mij voor één keer chauvinistisch zijn en Gent in de kijker zetten. In Gent waren er in 2023 bijna 2.500 mensen zonder behoorlijke huisvesting. Sociale organisaties zijn ervan overtuigd dat hun aantal vandaag oploopt tot 3.000 want ze zien steeds meer signalen van dakloosheid in de stad. Wie er het ergst aan toe zijn, zijn mensen die acuut dakloos zijn: in Gent slapen zo’n 450 mensen op straat, in een auto, in een kraakpand, in een tent of garage of in de nachtopvang. Daarbij zijn ook meer dan honderd kinderen, maar gelukkig slaapt geen enkel kind op straat in Gent.
Gent heeft zich voorgenomen om tegen 2040 alle dak- en thuisloosheid te bannen
Gent heeft zich voorgenomen om tegen 2040 alle dak- en thuisloosheid te bannen. De stad zet daarbij in op structurele oplossingen, via meer sociale woningen, het ‘Housing First’ principe dat ervan uitgaat dat je armoede best uit de wereld helpt door mensen eerst een dak boven het hoofd te garanderen. Dat doet de stad met het project ‘robuuste woningen’, specifiek voor daklozen. Er zijn ook projecten lopend of in de maak met woonboxen en containerwoningen. Maar dat vergt tijd. Dus wordt er ook ingezet op snellere oplossingen. De opvangcapaciteit wordt vergroot in dag- en nachtopvang. Maar het helpt natuurlijk niet als de federale overheid beslist om geen steun meer te geven aan de winteropvang. Waar vroeger 65.000 euro werd gefinancierd voor de grote steden, moeten die het nu zelf doen, want volgens N-VA is dit geen federale bevoegdheid. Gent heeft die ijskoude beslissing gecompenseerd en voorziet 800.000 euro voor de winteropvang. Er is het project ‘leegstand’ dat de stad runt met CAW Oost-Vlaanderen. Dat zorgt ervoor dat mensen in kwetsbare situaties tijdelijk huisvesting krijgen tegen betaling van huur in verhouding tot hun inkomen, in leegstaande panden van de sociale huisvestingsmaatschappijen die gerenoveerd worden. De stad en CAW doen dit al geruime tijd voor verschillende doelgroepen. In december 2025 wilden ze daar een extra groep aan toevoegen: erkende vluchtelingen, onder meer de gezinnen aan wie de federale regering elke opvang ontzegt. CAW zou instaan voor het geschikt maken van de woning en voorziet begeleiding naar duurzame huisvesting.
Geen kinderen op straat, geen mensen op straat, iedereen beschermd, dat zou de grondregel moeten zijn
Een sociaal verantwoord initiatief, toch? Dat Vlaams Belang het hiermee niet eens is, verwondert niemand. Maar ook N-VA verzette zich tegen de maatregel. Rechten voor iedereen, ook als het gaat over opvang van daklozen, lijkt voor N-VA geen evident principe. Dakloze vluchtelingen, zelfs met wettige verblijfspapieren, blijven tweederangsburgers. Tweederangs daklozen dus. We zitten op een gevaarlijk hellend vlak. Tijd dus voor de coalitiepartners in de federale regering, die zonder veel verzet de voorstellen van N-VA goedkeurden, om gelijkheid en sociale rechtvaardigheid weer op de agenda te zetten. Geen kinderen op straat, geen mensen op straat, iedereen beschermd, dat zou de grondregel moeten zijn.